Dünya xalqlarının Salehləri
Xilas edənlər
Hətta ən qatı qaranlıqda belə yəhudiləri xilas etmək üçün həyatını təhlükəyə atan insanlar tapılırdı. Yad Vaşem onlarla ölkədən 28 mindən çox insana — qonşularını gizlədən, sənədləri saxtalaşdıran, son çörəyini bölüşənlərə «Dünya xalqlarının Salehi» adını verib.
Onların nümunəsi xatırladır: seçim həmişə var. Əksəriyyətin susduğu və ya iştirak etdiyi yerdə ayrı-ayrı insanlar insanlığını qoruyurdu — və bütöv dünyaları xilas edirdilər, çünki Talmudda deyildiyi kimi, bir həyatı xilas edən bütöv bir dünyanı xilas edir.
Dərs
«Bir daha əsla»
«Bir daha əsla» — şüar deyil, öhdəlikdir. Holokost nifrət, laqeydlik və sükut ucbatından mümkün oldu. Buna görə də onun xatirəsi antisemitizmlə, irqçiliklə və hər hansı formada Holokostun inkarı ilə mübarizədən ayrılmazdır.
Küldən yeni həyat boy atdı: sağ qalanlar ailələr və icmalar qurdu, dili və mədəniyyəti yenidən dirçəltdi, 1948-ci ildə İsrail dövləti yaradıldı. Xatirə ümidsizliyə deyil, ayıqlığa və ümidə xidmət edir.
Xatirə yaşayır
Sonrakılara ötürülmüş şahidlik
Sağ qalanlar nəsli dünyasını dəyişir və xatirə borcu bizə keçir. On minlərlə video-şahidlik qeydə alınıb, arxivlər rəqəmsallaşdırılıb, bütün dünyada muzeylər və təhsil proqramları fəaliyyət göstərir. Xatırlamaq — bu səsləri dinləmək və onları sonrakılara: uşaqlara, şagirdlərə, gələcəyə ötürmək deməkdir.
«Amalekin sənə nə etdiyini xatırla… unutma».Qanunun təkrarı 25:17–19