Anım tarixi
Bu gün necə yarandı
Anım günü 1951-ci ildə İsrail Knesseti tərəfindən təsis edilib və 1959-cu ildə qanunla təsbit olunub. O, 27 nisana — Varşava gettosu üsyanının ildönümündən bir neçə gün sonraya və İsrailin Şəhidlərin Anım Günü ilə Müstəqillik Gününə az qalmış zamana təyin edildi. Beləliklə, Holokost xatirəsi həm qəhrəmanlıqla, həm də yenidən doğuluşla bağlandı.
Əgər 27 nisan cüməyə və ya bazar gününə düşürsə, şənbəni pozmamaq üçün tarix bir az dəyişdirilir. Bu gün İsraildə əyləncə yerləri bağlı olur, radio və televiziya efiri qurbanların xatirəsinə həsr edir.
Adətlər
Yom ha-Şoa necə qeyd olunur
Anım sirenası
Səhər bütün İsrail boyu iki dəqiqə sirena səslənir. Maşınlar dayanır, insanlar çıxıb sükut içində donub qalır — bütün ölkə vahid bir xatirə jestində birləşir.
Adların oxunması
Knessetdə, məktəblərdə və icmalarda həlak olanların adları uca səslə oxunur — «Hər insanın bir adı var» aksiyası. Beləliklə, altı milyon rəqəm olmaqdan çıxır və insanlara çevrilir.
Altı şam
Mərkəzi mərasimdə altı sağ qalan və ya onların nəsilləri altı məşəl yandırır — hər milyon həlak olan üçün biri. Evlərdə və sinaqoqlarda anım şamları yandırılır.
Yad Vaşem
Dövlət mərasimi Qüdsdəki Yad Vaşem memorialında keçirilir; orada Holokostun hər məlum qurbanının xatirəsini saxlayan Adlar Zalı yerləşir.
Kadiş və dualar
«El male rahamim» anım duası və yetimlər kadişi oxunur, məzmurlar yad edilir. Ravvinlər və icmalar günü öyrənmə və düşüncəyə həsr edir.
Yas və sükut
Dövlət bayraqları endirilir, əyləncələr ləğv olunur. Bir çoxları «sarı anım şamı» yandırır və yas əlaməti olaraq gün boyu əyləncələrdən çəkinir.
Adlar
Hər insanın bir adı var
Yom ha-Şoanın əsas ideyası həlak olanlara adlarını qaytarmaqdır. Hər rəqəmin arxasında bir insan dayanır: uşaq, müəllim, həkim, şair, bütöv bir ailə və qırılmış bütöv bir dünya. Adların oxunması dərkedilməz miqyası şəxsi, insani xatirəyə çevirir.
«Hər insanın bir adı var — ona Tanrı tərəfindən verilmiş, ata-anası tərəfindən verilmiş…»
— Zelda, anım himninə çevrilmiş şeirdən